حسینیه های خصوصی و شخصی در محله رکاوند در زمان قدیم

برپایی روضه خانگی اباعبدالله از قدیم الأیام زینت‌بخش خانه‌ها در ماه های محرم و صفر بوده است؛ البته برگزاری روضه‌های خانگی محدود به ماه‌ها نبوده، گاهی روضه‌ها در تمام ایام سال یا سال‌ها در یک روز خاص در هفته یا ماه برگزار می‌شدند

برپایی روضه خانگی به قدمت عزای سیدالشهداست

برپایی روضه خانگی به قدمت عزای سیدالشهداست. مراسم عزاداری برای سیدالشهدا در طول تاریخ اسلام نیز توسط اهل‌بیت و بزرگان دین موردتوجه بوده است. علاوه بر گریه و عزاداری، اموری مانند برگزاری مراسم عزا و اطعام و پوشیدن لباس مشکی در ایام عزای امام حسین (ع) نیز نزد اهل‌بیت (ع) مستحب بوده است. به‌گونه‌ای که نقل‌شده است امام صادق (ع) بخشی از ملک خود را برای عزای امام حسین (ع) وقف کردند. همچنین پس از شهادت امام حسین (ع)، زنان بنی‌هاشم به عزاداری برای سیدالشهدا پرداختند و امام سجاد (ع) برای آنان غذای نذری درست می‌کردند. بنابراین، برگزاری مراسم عزاداری و روضه خانگی سنتی است که ائمه اطهار به آن سفارش کرده‌اند

برگزاری مجالس روضه‌های خانگی یکی از رسم‌های دیرین ایرانیان است. براساس برخی نقل‌های تاریخی، روضه‌های خانگی زمانی که رضاشاه در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی، برگزاری مجالس عزاداری در مساجد و تکایا را ممنوع کرد، میان مردم رواج یافت و مردم برای برپایی مجلس عزاداری به خانه‌ها رفتند و هربار یک نفر بانی روضه در منزل خود بود و حتی پس از آزادی دوباره برگزاری مجالس عزاداری در حسینیه‌ها و مساجد، جلسات روضه‌های خانگی در کنار تکایا و هیأت‌ها ادامه پیدا کرد

تکایا و حسینیه های تاریخی محله رکاوند مراسم چندین ساله عزاداری سید الشهدا (ع) را با آداب و رسوم متولیانش زنده نگه داشته اند

از گذشته مردم رکاوند برای برگزاری مراسم عزاداری در ایام محرم به مکان های بزرگی می رفتند و دسته جمعی عزاداری می کردند اما در دوره رضاشاه معدوم برای جلوگیری از اتحاد مردمی در این ایام، عزاداری برای سالار شهیدان ممنوع شد به همین دلیل برخی از مردم این مراسم را در خانه های خود برگزار می کردند از همان زمان روضه خوانی های خانگی و جمع های کوچکتر و متعددتر برای برگزاری این مراسم تشکیل شد

در این ایام پدر حاج سید ابراهیم هاشمی، منزل مسکونی خود را به تکیه خانگی تبدیل کرد و آن را به محلی برای برگزاری مراسم عزاداری سید الشهدا تبدیل کرد به گونه ای که در این خانه که در چهارراه رکاوند واقع شده، هنوز بعد از 150 سال این مکان به سبک و سیاق قدیمی خود باقی مانده که سقف چوبی آن آیات قرآنی حک شده است

آداب و رسوم عيد غدير در محله رکاوند

اهالی دیندارِ محله رکاوند، عيد غدير را يكي از اعياد بزرگ ديني دانسته و با شور و حال خاصي ضمن ابراز ارادت به ساحت مولاي متقيان امام علي(ع) به برگزاري مراسم و آيين هاي خاص اين روز مي پردازند.

از آنجايي كه آمار قابل توجهي از جمعيت محله رکاوند را سادات علوي تشكيل مي دهند، اين عيد نزد مردم محله رکاوند یعنی( هاشمی و حسینی ، موسوی ، مصطفوی ، سادات نژاد ، تقوی )، تجلّي علاقه و ارادت به خاندان پيامبر اكرم(ص) و به خصوص فرزندان علي (ع) و فاطمه (س) بوده و از اين جهات با احترام و ويژگي خاصي همراه است.

شور و حال خاصی در این روز فرخنده در محله حاکم است، روزي كه به عيد سادات نيز معروف است، مردم به دیدن سادات می‌روند و سکه‌ای را به عنوان ته کیسه یا پارچه سبز و سفید رنگ، از دست سید یا سیده به عنوان تبرّک دریافت می‌دارند. باور بر اين است كه اين ته كيسه ها نبايد خرج شود و در طول سال باعث افزايش بركت در زندگي شان مي شود.

برگزاري آيين ها و مراسم خاص مذهبي در اين روز و ايام منتهي به اين روز در محله رکاوند، از جمله برنامه هايي است كه از چند روز مانده به عيد غدير آغاز شده و نواي جشن و سرور را در محل حاكم مي سازد. تكريم و تجليل سادات از جمله مهمترین برنامه اي است كه در اين روز مردم رکاوند به آن همت مي گمارند.

همواره سادات در بين اهالی که آمار دقيقي در دست نيست اما حدود بیش از 40 درصد آنرا تشکیل می دهند، از جايگاه ويژه اي برخوردارند و به همين علت، رسم بر اين است كه شب عيد غدير و صبح روز عيد، مردم به ديدار سادات براي عرض تبریک و دریافت هدیه ای به رسم تبرک و برکت مي روند و به آنان تبریک گفته و ادای احترام می کنند. سادات نيز ضمن پذيرائي با شربت، شيريني، ميوه، نان محلی، چای، میوه و حلوای گردو و اهداي هديه اي، از ميهمانان قدرداني مي كنند. البته سادات نيز از چند روز مانده به عيد غدير اقدام به خانه تكاني و گردگيري منازل خود كرده و منزل را آماده پذيرايي از ميهمانان مي كنند.

معمولا هديه سادات محله رکاوند یعنی ( هاشمی و حسینی ، موسوی ، مصطفوی ، سادات نژاد ، تقوی )، سكه يا اسكناسي است كه به رسم تبرك داده مي شود. مردم اعتقاد دارند پولي را كه به عنوان هديه از سادات گرفته اند، نبايد خرج نمايند بلكه به عنوان تبرك و بركت يا ته كيسه در نزد خود نگهداري كنند. مردم اين عيد را عيد سادات ناميده و در برخي موارد از آن به عنوان عيد سيّدها نام مي برند.

اصولا" مراسم جشنی نیز در مساجد محل در شب عید، بعد از نماز مغرب و عشا برگزار می شود كه با مديحه سرايي، شعرخواني و سخنراني همراه است.

ناگفته نماند زوج های جوانی که نامزد کرده اند سعي مي كنند مراسم جشن عروسی خود را در این ایام برگزار کنند تا خیر وُ برکت و مهر وُ محبت در زندگی شان به حرمت اهل بیت پیامبر(ص) بیشتر گردد. علاوه بر آن در اين روز، خانواده نوعروس و تازه داماد هدايايي براي طرفين در نظر مي گيرند. در اين روز اگر يكي يا هر دو یعنی عروس و داماد سيّد باشند، مراسم با شكوه بيشتري برگزار مي گردد.

در روز عید غدیر مردم رکاوند بویژه سیّدهای ( هاشمی و حسینی ، موسوی ، مصطفوی ، سادات نژاد ، تقوی )، بهترين و زيباترين لباس هاي خود را مي پوشند، خود را معطر و خوشبو مي كنند و با چهره اي خندان و شادمان به ديد و بازديد مي پردازند.

اغلب مهاجرین رکاوند از روز قبل، هر کجای مازندران یا ایران که باشند سعي مي كنند خود را به محل برسانند تا در این روز با فامیل ها، همسایگان و محلی ها دیداری تازه کنند.

قدیمی های محل غسل شب عید را بسیار مهم می شمارند و نماز، دعا، سلام و صلوات بر پیامبر و خاندان پاکش را، یکی از مهمترین اعمال این شب و روز می دانند.

در اين روز افراد بسياري روزه مي گيرند و به نيازمندان احسان و اطعام مي كنند، همانگونه که در شب های جمعه برای اموات خود، غذا به درِ خانه همسایه و یا نیازمندی می برند.

از جمله برنامه هاي ديگر مردم و ساداتِ محله رکاوند زيارت اهل قبور است، آنانی که سال های گذشته یکی از برگزار کنندگان این عید بوده اند. بر سر مزارشان مي روند و با ذکر فاتحه ای یادشان را گرامی می دارند.

حضور در مزار شهدای رکاوند جزو سنّت پایدار مردم محل می باشد. بعضی ها هم، سری به خانواده شهدا می زنند و یاد عزیزان شان را گرامی می دارند.

در روز عيد غدير در محوطه ميدان اصلي و کنار مسجد ملاباقر محل همانند روز نيمه شعبان جشن باشكوهي با حضور اهالي محل برگزار مي شود

یادمان نرود حداقل در این ایام کتاب بزرگ نهج البلاغه را با همه حکمت ها و نامه هایش که سرشار از آموزه های انسانی است غبار از رویش پاک کنیم تا با عمل به فرامین حضرت علی ابن ابیطالب(ع) عملا" پیرو این بزرگ مرد تاریخ اسلام باشیم. زنگار جهل و خرافه را از اندیشه و دل مان پاک کنیم و یکدیگر را دوست بداریم و مهر و محبت را هر روز و هر لحظه ارزانی یکدیگر کنیم.

سید ذکریا موسوی رکاوندی تیر 1402

بخشی از مراسم عروسی قدیم محله خوشنام رکاوند

در صبح روز عروسي ،داماد و دوستانش با جشن و پايكوبي از خانه داماد به طرف حمام به راه مي افتادند. يكي دو نفر از دوستان نزديك داماد ( ساقدوش ) همراه وي وارد گرمابه مي شدند و بقيه جلوي حمام به جشن و شادي و رقص و آواز ادامه مي دادند. بعد از استحمام داماد ، برايش گلپر دود مي كردند و بر سرش نقل و پول خرد مي ريختند و او را به خانه بر مي گرداندند .

همين كار براي عروس هم اجرا مي شد. زنان و دختران همراه عروس به حمام مي رفتند و در آن جا آن قدر پايكوبي مي كردند تا عروس از همام خارج شود ،سپس او را با سلام و صلوات به منزل مي آوردند

مجمه وری

در بسياري از نقاط مازندران به خصوص در در محله خوشنام رکاوند مراسم مجمه وري مرسوم است.

يك روز قبل از عروسي ،اقوام دور و نزديك و همسايه هاي داماد طبق قرار قبلي و ساعتي معين سيني بزرگي كه محتويات آن به قرار زير است را بر سر مي گذارند و پشت سر هم از هر كوچه و برزني به طرف خانه دامادبه راه مي افتند و چشم اندازي زيبا به وجود مي آورند . محتويات مجمعه عبارت است از كله قند، يك بسته چاي ، يك جعبه شيريني ،3 تا 4 كيلو ميوه ،يك جعبه دستمال كاغذي و يك پاكت كه داخل آن امروزه حدود پنج هزار تومان پول به عنوان هديه مي گذارند . كساني كه مجمعه آوردند بعد از صرف چاي و شيريني و حلوا به خانه خود باز مي گردند .

اين مراسم در روستا هايي كه از قديم مرسوم بوده ،امروزه پر رونق تر از پيش بر گزار مي گردد

قسمتی از مراسمات عزاداری محله رکاوند در قدیم

شیوه سبک عزاداری مردم رکاوند در زمان قدیم برای عرض ارادت به خاندان اهل بیت خصوصاً آقا ابا عبدالله الحسین و 72 تن از یاران با وفایش به این صورت بود که آقایان به صورت دستجات عزاداری و با زدن کرب ارادت خود را نشان می دادند  وعزاداری بانوان رکاوند هم به سبک عزاداری منطقه بوشهر هم‌صدایی و هم‌نوایی جمعیت یک‌رنگی، یک‌دلی جمع را بازگو می‌کند و این همه نشان‌دهنده ارادت، عشق و علاقه زنان رکاوند به ائمه اطهار (علیه‌السلام) نشان می‌دهد.

شکل صحیح سینه زنی بانوان رکاوند بدین گونه است که اصولاً تعداد هفت تا ۹ نفر به اصطلاح سر (جلو) می‌ایستند و باقی افراد به شکل معمولاً برابر، تقسیم و پشت سر آخرین نفر در سمت راست و آخرین نفر در سمت چپ قرار گرفته و همانند قطار یک ردیف را تشکیل می‌دهند، دست‌های‌شان را به صورت کشیده پشت کمر یکدیگر زنجیروار می‌گذارند و مسافت را طی می‌کنند

طوایف رکاوند

 

رکاوند دارای طوایف زیادی می باشد از جمله ( صالحی ، آهنی ، کلایی ،درزی ، عمرانی ،رکاوندی ، حجازی ، آخوندی ،خادمی ،ادبی ، احمدی ، ،تقی زاده ،جعفری ، نظری ،رنجبر ، عباسی ،اسماعیلی ، حیدری ،نکاهی ، پاسندی ، مذعنی ، محمدی ، قدسی ،اکبریان ، منتظر ، قلیان ، ساداتی ،لولو ، امینی ،محسنی ، واعظیان ، باقریان ، ملاحان ، بابایی ، رضایی ، عسکری)

 طوایف سادات  ( حسینی ، هاشمی ، موسوی ، مصطفوی ، سادات نژاد  )

از محله باقر آباد ( باقرآبادی ها ، خندان ، میری ، )

قسمت پنجم تاریخچه محله رکاوند ( قنات ها )

از زمان گذشته با توجه به قدمت تاریخی محله رکاوند استفاده از قنات بسیار رواج یافت آنها با استفاده از قنات می توانستند  از آب قنات برای استفاده از مصرف خانگی و حیوانات و حمام و استفاده از کشاورزی بهره مند شدند .

تاریخ قدمت قنات های رکاوند بیش از سیصد سال می باشد رکاوند دارای سه قنات بوده

قنات اول به نام قنات ابراهیمی از مسیر امام زاده یوسف  به سمت مزارع مرحوم حاج عیسی آهنی عبور می کرد .

قنات دوم به نام قنات سوتکیو بوده که از مسیر عبور اصلی خط گاز به سمت مزرع سوتکیو عبور می کرد .

قنات سوم به نام قنات خرسنکیو بوده که از مزارع به نام پلمی عبور می کرد .

 

در سال 1343 با همت مردم رکاوند لوله کشی آب از مسیر سید علی چشمه به سمت محله رکاوند انجام شد و مردم رکاوند از نعمت آب چشمه بهره مند شدند و از آن زمان به بعد استفاده از قنات ها رو به فراموشی سپرده شد و هم اکنون بخشی از آنها آثارشان باقی مانده است در سال 1365 به همت اداره آب و فاضلاب روستایی با حفر چاه در مسیر جاده شاه عباسی از نعمت آب شرب بهداشتی برخودار شدند

تاریخچه رکاوند قسمت چهارم

با سلام خدمت سروران ارجمند خواهشمند است کل مطلب مطالعه شود تشکر.

وجود رواج سکه‌های اسلامی خطی بدون تصویر از نیمه دوم قرن اول هجری، سکه‌هایی به سبک ساسانی با تصویر تا قرن دوم هجری در طبرستان ضرب می‌شد. این سکه‌ها را که کوچک‌تر از سکه‌های عرب ساسانی بودند، سکه‌های طبرستان می‌نامند. سکه‌های حکام عرب طبرستان نیز شبیه سکه‌های اسپهبدان بوده با این فرق که نام هریک از آنها به خط کوفی و نام طبرستان و سال ضرب در پشت سکه به خط پهلوی بوده است. اسپهبان طبرستان از خاندان ساسانی بودند و در طبرستان فرمانروایی مستقلی را تأسیس نمودند و تاریخ مخصوصی را که به سال طبری معروف است برگزیدند.

در محله رکاوند طی کاوش های بعمل آمده در سال 1350 خمره که تعدا د حدود صد سکه عمره که نام حضرت محمد ( ص ) ، لا الله الا الله نقش بسته بود پیدا شد که متاسفانه این میراث گرانبها بنا به سهل انگاری و نداشتن اطلاعات کافی صاحبان امر از بین رفت و تنها چند عدد آن باقی مانده است . 

                                                                                                                                                                                       حمله مسلمانان به طبرستان اشاره به حمله اعراب مسلمان به سرزمین طبرستان در حدود منطقهٔ مازندران کنونی داردپس از سقوط ساسانیان و تصرفات اعراب در پهنه ایرانشهر ، فتوحات اعراب تا جایی که مربوط به سرزمین های هموار ایران بود ، به آسانی پیش رفت . هنگامی که اعراب عزم آن کردند که مردم حاشیه جنوبی دریای مازندران را تحت سلطه در آورند ، البته رشته کوه های البرز مانع سختی در برابر مهاجمان بود ، لکن اعراب پس از راهیابی نیز دانستند که ایستادگی مردم سامان شمالی ایران در برابر مهاجمان ، مانعی سخت تر از رشته کوه های البرز می باشد که به دفعات با لشکر عرب درآویخته و آن را پس زده بودند و اگر هم عرب به پشتیبانی دستگاه خلافت و گسیل پیاپی لشکریان فراوان پیروزی هایی می یافت ، بیگمان بدون بر جای گذاشتن خسارات و کشته های فراوان برای خلفا نبوده که آنهم به آسانی نتوانست سلطه خود بر جبال البرز را مسلم بداند . پژوهشگران بر این باورند که ورود سپاهیان خلفا به طبرستان و حاشیه جنوبی دریای مازندران از تمیشه ( گلوگاه امروزی ) و از طریق تنها راهی که در آن زمان دو سوی البرز را به هم مربوط می ساخت ، ممکن بود . زیرا رشته کوه های البرز هرگونه دسترسی تازیان به طبرستان و گیلان را غیر میسر می ساخت و تنها راه ، راهی بود که از سرزمین قومس به گرگان یا جرجان می رسید که امروزه گردنه «خوش ییلاق» نام دارد و پیداست که عمده حملات مهاجمان عرب به حاشیه جنوبی دریای مازندران از این راه صورت می گرفته و نخستین شهری که با مهاجمان رو در رو بود ، جرجان (گرگان) بوده است . به همین دلیل سرداران خلفا هر بار که برای گشودن طبرستان می آمده اند ، پس از طی راه قومس به گرگان ، بناچار با گرگانیان مواجه بوده اند و پس از مصالحه با گرگانیان به سوی تمیشه و درون طبرستان یورش می بردند . تمیشه ( گلوگاه ) که یکی از شهر های مهم و تاریخی خطه طبرستان و شرقی ترین شهر طبرستان در مرز با ولایت گرگان بوده ، همان شهری است که انوشیروان ساسانی (۵٧٩ – ۵٣١ میلادی) بدانجا رفته و مدتی در آنجا اقامت داشته و دستور ایجاد دیوار و باروی مهم آن را به منظور جلوگیری از یورش های تُرکان و قبایل شرقی داده است . بعد ها این شهر در لشکرکشی های سرداران خلفا بارها ایستادگی نمود و مورد تخریب واقع گردید و مردمش قتل عام شدند و سرانجام در یورش های پیاپی مغولان و تیموریان چنان آسیب دید که از صفحه روزگار محو شد . بدین ترتیب تمیشه که نخستین شهر طبرستان از سوی شرق و در مرز با ولایت گرگان بود را باید مدخل طبرستان دانست که در طول حیات خود پیشتاز و پرچمدار نبرد با مهاجمان عرب و ترک و ... بوده و لذا تمیشه ( گلوگاه ) و استحکامات دفاعی آن را باید سدی دانست که تا حدی از تاخت و تاز بیشتر مهاجمان به طبرستان و متعاقبا به گیلان جلوگیری میکرده است . جر گلوگاه و جر رکاوند که قسمتی از آن در کنار بارگاه امام زاده یوسف باقی مانده از آن زمان بوده ، و سکه های یافت شده محله رکاوند هم که نام محمد رسول الله حک شده از آن دوران می باشد .

قسمت سوم تاریخچه رکاوند (علت نام گذاری رکاوند)

نقل از سرور ارجمند حاج محمد حسن رکاوندی :

 

در زمانی که بخش وسیعی از منطقه طی سلطه اربابان منطقه قرار می گرفت و کلیه مالیات ها و باجها به صورت سالانه جمع آوری و به حکومت مرکزی ارسال می شد  شخصی به نام طوس نوذر والی منطقه کوسان که بعدها به نام کوهستان تغییر نام پیدا کرد فرزندی داشت به نام روکا

روکا ( کیخسرو ) فرزند بسیار ورزیده و جنگجو بود که توانسته بود چندین سال منطقه اشرف و محله رکاوند را از نظر دریافت باج و مالیات مدیریت کند ولی با توجه به حس غرور و جوانی بعد از چند سال مالیاتها و باج های را که از مردم دریافت می کرد به والی کوهستان طوس نوذر تحویل نداد . به همین خاطر والی کوهستان که موفق به دریافت باج و مالیات نشد و تعهدی که به حکومت مرکزی داشت تصمیم گرفت طی لشکر کشی به فرماندهی به نام فریبرز با کیخسرو ( روکا )پیکار کند که فریبرز موفق شد کیخسرو را  در منطقه رکاوند دربند و اسیر بکند به همین خاطر رکا در بند به نام رکاوند نام گذاری شد .

جمعیت محله رکاوند

طبق آخرین سرشماری بعمل آمده جمعیت  محله رکاوند مجموع جمعیت آن 2152 نفر

جمعیت مرد : 1146

جمعیت زن : 1059

تعداد خانوار :695

موسوی رکاوندی